Polityka plików Cookies
Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce: Chrome, Firefox, Internet Explorer, Safari
Niedokonanie zmian ustawień w zakresie plików cookies oznacza, że będą one zamieszczane na urządzeniu końcowym użytkownika, a tym samym będziemy przechowywać informacje w urządzeniu końcowym użytkownika i uzyskiwać dostęp do tych informacji. Więcej informacji dostępnych jest na stronie: Polityki Plików Cookies
Akceptuję

menu

BUILD & OPERATE – znany i niedoceniany model ochrony

| Patryk Wełnicki dla Miesięcznika Ubezpieczeniowego

EIB | Ubezpieczenia dla wymagających


Najpierw budowa i montaż. Później rozruch i testy. Na końcu wreszcie produkcja. Z perspektywy inwestora to jedno przedsięwzięcie. Z perspektywy rynku ubezpieczeniowego – nadal zbyt często są to dwa odrębne światy.


Budowę zabezpiecza polisa CAR/EAR, niekiedy uzupełniona o ALoP, a przed oddaniem inwestycji do użytkowania aranżowany jest program obejmujący mienie, maszyny i utratę zysku dla fazy operacyjnej. Na papierze system wydaje się kompletny. W praktyce jego najsłabszym punktem może okazać się moment przejścia z budowy do eksploatacji.

Dobrze jest, gdy jest dobrze. Bezszkodowy proces budowy i montażu, zgodny z założeniami kontraktowymi i przyjętym harmonogramem przebieg odbiorów oraz płynne przejście przez „wiek niemowlęcy”, czyli pierwsze lata eksploatacji, to oczywiście życzenie każdego inwestora. Ale pamiętać należy, że ubezpieczenia są na złe czasy, a dobry program asekuracyjny powinien to uwzględniać w każdym obszarze. Właśnie w tym miejscu pojawia się formuła Build & Operate: znana, dostępna na polskim rynku, a mimo to wciąż niedoceniana. Łączy ochronę okresu budowy z ubezpieczeniem pierwszych lat eksploatacji. Nie jest rynkową nowinką ani eksperymentem. Mimo tego jest narzędziem, po które sięgamy zdecydowanie rzadziej, niż wynikałoby to z jego zalet. A w przypadku części inwestycji przemysłowych i energetycznych broker powinien nie tylko o nim wspomnieć, lecz wręcz obowiązkowo przedstawić je klientowi jako rekomendowany model zabezpieczenia projektu.

B&O to coś więcej niż tylko kilka polis zawieranych jednocześnie u tego samego ubezpieczyciela. To dojrzała i zaawansowana koncepcja programu ubezpieczenia oparta na fundamencie spójności i kompleksowości. Właściwie skonstruowana daje inwestorowi nieporównywalną z innymi modelami pewność ochrony przedsięwzięcia inwestycyjnego i to w kluczowych wymiarach.

Po pierwsze chodzi o jej ciągłość. Zawierając umowę ubezpieczenia z jednym ubezpieczycielem dla obu faz łącznie ogranicza się czy wręcz eliminuje powstanie luki w okresie odpowiedzialności, która może powstać przy podejściu tradycyjnym. Chodzi tu o zdefiniowanie końca i początku okresu ubezpieczenia w obu umowach stosowanych w podejściu tradycyjnym (CAR/EAR oraz AR/MB). Sytuacja ta jest szczególnie widoczna w inwestycjach w sektorze produkcyjnym czy energetyce. Specyfika wynikająca z technologii i praktyki branżowej, w szczególności na etapie rozruchu instalacji, może w pewnych sytuacjach zacierać granice pomiędzy fazą budowy, a fazą eksploatacji. To z kolei z jednej strony blokuje możliwość rozpoczęcia ochrony w ramach polis operacyjnych, z drugiej zaś powoduje zakończenie lub w najlepszym przypadku ograniczenie odpowiedzialności z ubezpieczenia okresu budowy. Powstaje wtedy zasadnicze pytanie: czy inwestycja znajduje się jeszcze w fazie budowy, czy już w okresie eksploatacji? A może częściowo mamy do czynienia już z fazą operacyjną, częściowo zaś nadal z budową? Jeżeli ubezpieczenia budowy i eksploatacji zostały wystawione przez różnych ubezpieczycieli, odmienne interpretacje momentu zakończenia jednej ochrony i rozpoczęcia drugiej mogą prowadzić do sporu. W najgorszym wariancie każdy z ubezpieczycieli uzna, że szkoda powinna zostać pokryta z innej umowy.

Drugą kluczową zaletą ubezpieczenia B&O jest lepsza pewność ochrony wynikająca z ograniczenia ryzyka sporów pomiędzy ubezpieczycielami, co oznacza szybszą likwidację szkód. Nietrudno wyobrazić sobie scenariusz, gdy w początkowej fazie eksploatacji dochodzi do awarii o złożonym charakterze. Dotyczy to w szczególności szkód powstałych z przyczyn wewnętrznych (obszar „Machinery Breakdown”). Ochrona w ramach klauzul konserwacji lub gwarancji z polisy CAR/EAR oraz z umowy AR/MB zakresowo obejmuje praktycznie ten sam rodzaj szkód i choć różnica tkwi w przyczynie ich powstania, to skutki są często na tyle do siebie podobne, że udokumentowanie, co faktycznie spowodowało szkodę, nie jest procesem łatwym. Sama kwalifikacja przyczyny szkody może zatem wymagać długiego postępowania eksperckiego, a spór może dotyczyć nie tylko tego, dlaczego doszło do uszkodzenia, ale także tego, w której fazie projektu powstała jego przyczyna. Jeśli jeden ubezpieczyciel odpowiada zarówno za fazę budowy, jak i eksploatacji ryzyko zaistnienia takiej sytuacji staje się pomijalne.

Jedną z najważniejszych, a często niedocenianych zalet formuły Build & Operate jest możliwość uzgodnienia warunków ochrony dla fazy eksploatacyjnej jeszcze przed rozpoczęciem budowy. Inwestor zyskuje dzięki temu nie tylko deklarację, że ubezpieczenie będzie dostępne, lecz także większą przewidywalność jego zakresu, ceny, franszyz, limitów odpowiedzialności i najważniejszych wyłączeń.

Ma to szczególne znaczenie w branżach uznawanych przez rynek ubezpieczeniowy za trudne. Dobrym przykładem są przedsiębiorstwa budujące instalacje termicznego przetwarzania odpadów. Pozyskanie odpowiedniej ochrony majątkowej, maszynowej oraz ubezpieczenia utraty zysku dla takich instalacji nie jest procesem prostym. Krąg zainteresowanych ubezpieczycieli bywa ograniczony, a oczekiwania w zakresie informacji technicznych są rozbudowane.

Ostrożność ubezpieczycieli zwiększa fakt, że pierwsze miesiące działania nowej instalacji przypadają na tak zwany okres niemowlęcy. To właśnie wtedy ujawniają się problemy, których nie udało się rozpoznać na etapie projektowania, montażu i prób. Mogą one wynikać z wad materiałowych, błędów wykonawczych, nieprawidłowego ustawienia urządzeń, niedoskonałości automatyki albo niewłaściwej współpracy poszczególnych elementów ciągu technologicznego. Instalacja została już wprawdzie przekazana do eksploatacji, ale nie osiągnęła jeszcze stabilności charakterystycznej dla jednostki działającej od kilku lat.

Do tego dochodzi historia samej budowy. Jeżeli podczas realizacji inwestycji wystąpią poważne szkody, awarie podczas prób, opóźnienia lub problemy z osiągnięciem parametrów gwarantowanych, informacje te staną się częścią obrazu ryzyka przedstawianego ubezpieczycielom przed rozpoczęciem działalności operacyjnej. Zdarzenie objęte polisą CAR/EAR może zostać prawidłowo zlikwidowane, ale nie oznacza to, że pozostanie bez wpływu na negocjacje dotyczące przyszłego programu majątkowego i maszynowego. W skrajnym przypadku inwestor staje przed ryzykiem, że oczekiwany zakres ubezpieczenia nie będzie dostępny albo będzie możliwy do pozyskania wyłącznie na warunkach znacząco odbiegających od założeń przyjętych w modelu finansowym przedsięwzięcia.

Ma to znaczenie nie tylko dla inwestora, ale także dla banków i innych instytucji finansujących projekt. Brak odpowiedniej ochrony mienia, maszyn oraz utraty zysku może oznaczać niespełnienie wymagań wynikających z dokumentacji finansowania. Formuła Build & Operate ogranicza te ryzyka. Zamiast czekać z aranżacją programu operacyjnego do momentu zakończenia budowy, inwestor uzgadnia jego zasadnicze warunki już na początku przedsięwzięcia. Zyskuje większą pewność, że po zakończeniu realizacji będzie dysponował programem odpowiadającym przyjętym założeniom. Nie jest uzależniony wyłącznie od aktualnej sytuacji rynkowej oraz historii szkodowej projektu ocenianej w ostatniej chwili. Ubezpieczyciel natomiast podejmuje decyzję o zaangażowaniu na podstawie dokumentacji projektowej, przyjętej technologii, doświadczenia wykonawców oraz systemu zarządzania ryzykiem. Ochrona dla fazy eksploatacyjnej staje się wówczas elementem jednego programu, a nie dopiero kolejnym zadaniem do wykonania tuż przed uruchomieniem zakładu. Nie oznacza to oczywiście całkowitego wyeliminowania obowiązków informacyjnych ani prawa ubezpieczyciela do reagowania na istotne zmiany ryzyka. Warunki programu powinny precyzyjnie określać konsekwencje zmian technologicznych, znaczących szkód podczas budowy, przesunięcia terminów oraz niewykonania uzgodnionych zaleceń. Wartość tego rozwiązania polega jednak na tym, że zasady są znane wcześniej, a inwestor nie rozpoczyna negocjacji dotyczących kluczowego programu operacyjnego dopiero wtedy, gdy historia realizacji projektu jest już zamknięta i może działać na jego niekorzyść.

Zabezpieczenie ubezpieczenia eksploatacyjnego przed rozpoczęciem budowy nie daje zatem wyłącznie komfortu organizacyjnego. Ogranicza ryzyko braku odpowiedniej pojemności, nagłego wzrostu kosztu ochrony oraz pojawienia się nieakceptowalnych wyłączeń. Pozwala również wcześniej zweryfikować, czy projektowane rozwiązania techniczne, zabezpieczenia przeciwpożarowe, systemy detekcji, zastępowalność urządzeń krytycznych i plan ciągłości działania odpowiadają oczekiwaniom rynku ubezpieczeniowego.

Właśnie dlatego pewność ochrony oraz warunków, na jakich będzie ona udzielana w pierwszych latach eksploatacji, należy uznać za jeden z podstawowych argumentów przemawiających za Build & Operate. W trudnych branżach jest to coś więcej niż wygoda. To mechanizm zabezpieczający projekt przed sytuacją, w której instalacja została już wybudowana, zobowiązania finansowe zaczynają obciążać inwestora, a rynek ubezpieczeniowy dopiero wtedy ma zdecydować, czy i na jakich zasadach będzie gotowy przejąć ryzyko.

Oczywiście nie każda inwestycja musi zostać ubezpieczona w formule Build & Operate. W każdym przypadku warto jednak ją przeanalizować, zwłaszcza gdy projekt obejmuje zaawansowaną technologię, długotrwałe próby, etapowe odbiory, wiąże się z podwyższonym ryzykiem awarii maszyn albo znaczną ekspozycję na utratę przychodów. W takich projektach rekomendacja Build & Operate powinna być jednym z obowiązkowych elementów profesjonalnego doradztwa brokerskiego. Nawet jeśli inwestor wybierze model tradycyjny, decyzję powinien podjąć świadomie, po porównaniu zakresów, kosztów i ryzyka powstania luki.

W EIB S.A. traktujemy Build & Operate jako ważny element projektowania kompleksowych programów dla dużych inwestycji przemysłowych i energetycznych. Doświadczenie w ryzykach CAR/EAR, ALoP, Property Damage, Machinery Breakdown, BI i MLoP pozwala nam patrzeć na projekt jako całość, a nie jak na zbiór niezależnych polis. Kluczem do sukcesu jest wiedza, jak archipelag oddzielonych od siebie „wysp” ubezpieczeniowych zamienić w trwały, stabilny i bezpieczny dla inwestora ląd.

Artykuł ukazał się w Miesięczniku Ubezpieczeniowym nr 11/2026


Pobierz oryginalną publikację

Zespół EIB
Patryk Wełnicki
Lider Praktyki Technicznej EIB SA
Kontakt tel.
+48 697 030 437
+48 566 693 437

Kontakt

Strona Główna/ Kontakt

Wyślij wiadomość


Centrala Toruń
87-100 Toruń
ul. Jęczmienna 21
Tel. +48 56 669 34 00
mail: eib@eib.com.pl
Oddział Poznań
61-782 Poznań
ul. Wodna 15/9
Tel. +48 56 642 49 60
mail: poznan@eib.com.pl
Oddział Katowice
40-129 Katowice
ul. Misjonarzy Oblatów 11
Tel. +48 32 258 37 50
mail: katowice@eib.com.pl
Oddział Kraków
31-527 Kraków
ul. Supniewskiego 9
Tel. +48 12 627 34 00
mail: krakow@eib.com.pl
Oddział Rzeszów
35-307 Rzeszów
Al. Armii Krajowej 80
Tel. +48 17 862 66 28
mail: rzeszow@eib.com.pl
Oddział Warszawa
00-722 Warszawa
ul. Podchorążych 39a/3
Tel. +48 22 559 14 60
mail: warszawa@eib.com.pl
Oddział Wrocław
53-203 Wrocław
Al. Gen. Józefa Hallera 92/18
Tel. +48 71 332 96 67
mail: wroclaw@eib.com.pl
Oddział Łódź
90-010 Łódź
ul. Tuwima 15/U1A
Tel. +48 566 693 580
mail: lodz@eib.com.pl
Oddział Kielce
25-323 Kielce
al. Solidarności 34/307
Tel. +48 56 642 49 12
mail: kielce@eib.com.pl
Oddział Gdynia
81-321 Gdynia
ul. Podolska 21/405
Tel. +48 58 620 62 69
mail: gdynia@eib.com.pl
Oddział Bydgoszcz
85-231 Bydgoszcz
ul. Królowej Jadwigi 18/203
Tel. +48 52 523 90 77
mail: bydgoszcz@eib.com.pl
Oddział Olsztyn
10-282 Olsztyn
ul. Poprzeczna 11
Tel. +48 56 66 93 534
mail: olsztyn@eib.com.pl
Przedstawicielstwo Włocławek
87-800 Włocławek
ul. Targowa 7
Tel. +48 54 231 15 36
mail: wloclawek@eib.com.pl
Przedstawicielstwo Sieradz
98-200 Sieradz
ul. Wojska Polskiego 102
Tel. +48 69 703 04 32
mail: sieradz@eib.com.pl